Yardımcı Doçentliğin Kaldırılması ve Doçentlik Süreci

Yardımcı doçentliğin kaldırılması ve doçentlik süreci ile ilgili çalışmalar uzun zamandır gündemdeydi. Önerilen kanun düzenlemesiyle nelerin değişeceğine yönelik sorulara Yükseköğretim Kurulu’nun resmi sitesi üzerinden yanıt verildi.

1. Yasa değişikliği önerisinde Yardımcı Doçentlik kadrosunun kaldırılması mı
önerilmektedir?
Evet.

2. Doktorasını bitirenler doğrudan doçentliğe başvurabilecekler midir?
Evet, aslında yasal zorunluluk bulunmasa da ve aykırı örnekleri olsa da uygulamada
“doktoradan sonra doçentlikten önce zorunlu bir kademe olarak kabul edilmekte olan”
yardımcı doçentlik kaldırılacak ve doktorasını bitirenlerin doğrudan doçentliğe geçişi
aşağıdaki düzenlemelerle kolaylaştırılacaktır.

3. Mevcut durumda Yardımcı Doçent kadrosunda bulunan öğretim üyelerinin
durumu ne olacaktır?
Mevcut durumda “Yardımcı Doçent” kadrosunda bulunan öğretim üyelerine hak kaybı
olmadan ihdas edilen “Doktor Öğretim Görevlisi” kadrosuna herhangi bir işlem ve şarta
gerek duymaksızın geçirilecektir.
Ayrıca ihdas edilen bu kadronun aylık ücretleri, yardımcı doçent kadrosuna göre daha
iyi olacaktır.

4. “Doktor Öğretim Görevlisi” kadrolarına doktor veya eşdeğer unvana sahip tüm
adaylar da başvurabilecek midir?
Evet.

5. “Doktor Öğretim Görevlisi”’nin sistemdeki mevcut öğretim görevlisi
kadrosundan farkı nedir?
Mevcut öğretim görevlileri öğretim üyesi statüsünde değildir. “Doktor Öğretim
Görevlisi” ise öğretim üyesi statüsünde olacaktır. Dolayısıyla iki kadro birbirinden
farklıdır.

6. “Yardımcı Doçent” kadrosunun kaldırılmasında ve “Doktor Öğretim Görevlisi”
kadrosunun oluşturulmasındaki gerekçe nedir?
Bilindiği gibi yardımcı doçentlik kadrosu 2547 sayılı kanun ile sisteme girmiştir.
Akademinin kendi tabii ihtiyacı ve doğası sonucu değil, o günkü sorunlara pratik çözüm
üretmeye yönelik olmak üzere icat edilmiştir. Yükseköğretim Kanunu’ndaki “yardımcı
doçentlik” kadrosu “doçentin yardımcısı” şeklindeki bir yanlış algı oluşturmaktadır. Bu
gerçek ve dünyadaki gelişmiş yükseköğretim sistemlerinde aynı pozisyon için
kullanılan ibarelerin anlamları dikkate alınarak, “Doktor Öğretim Görevlisi” kadrosu
ihdas edilmiştir.
Bu düzenlemeyle doktora sonrasında öğretim üyeliğine geçiş sürecinin daha hızlı bir
şekilde gerçekleşmesi mümkün olabilecektir.
Doçentlik sürecinde aşağıdaki iyileşmelerde dikkate alındığında “Doktor Öğretim
Görevlisi” kadrosunun geçici bir öğretim üyeliği kadrosu olması beklenmektedir.

7. Konu Doçentlik ile de doğrudan ilişkili olduğundan doçentlik başvurularında ve
doçentlik kadro atamalarında mevcut sistemde değişiklikler olacak mıdır?
Evet olacaktır. Yardımcı doçentliğin kaldırılması; doktor öğretim görevlisi kadrosunun
getirilmesi düzenlemesinin doçentlik sürecindeki köklü değişiklikler ile birlikte hayata
geçirilmesi planlanmaktadır.
Mevcut sistemde doçentlik başvuruları (a) yabancı dil barajı, (b) eser inceleme ve (c)
sözlü sınav olarak üç aşamada gerçekleştirilmektedir. Doçent unvanına sahip kişilerin
doçentlik kadrolarına atanma süreci ise üniversitelerin kendi senatolarınca belirlenen
atama kriterlerince gerçekleştirilmektedir.
Dünyadaki gelişmiş yükseköğretim sistemlerinde bu süreç üniversiteler tarafından
yürütülmektedir. Bu dikkate alınan birinci husustur. Diğer taraftan ilk defa yardımcı
doçentlik ve doçentlik konusuyla ilgili çok geniş bir görüş alma süreci
gerçekleştirilmiştir. Gelen görüşler doçentlik konusunda iki konuda sorun olduğunu
ortaya koymuştur. Büyük çoğunluk merkezi sözlü sınavının kaldırılmasını talep
etmektedir. Belli bir nispette de dil barajının merkezi olarak belirlenmesinin yanlış
olduğu dile getirilmektedir. Yeni düzenlemeler bu iki sorunlu alanı ortadan
kaldıracaktır. Yani kanunda yer alan yabancı dilde asgari 65 puan ön şartı ve sözlü sınav
zorunluluğu kaldırılacaktır.
Üniversitelerarası Kurul (ÜAK) tarafından sadece eser incelemesi süreci
gerçekleştirilecek ve başarılı olan adaylara “Doçentlik Yeterlik Belgesi” verilecektir.
Bu, eser/yayın inceleme esaslı yeterlik belgesi olacaktır. Doçentlik yeterlik belgesine
sahip adayların doçent kadrosuna atanması süreçleri ise üniversiteler tarafından
yönetilecektir.
Bu aşamada ise üniversitelerimiz mevcut sistemdeki atama süreçlerinde olduğu gibi
Yükseköğretim Kurulundan uygunluk alınmak üzere senatolarınca ilave kriterler
belirleyebileceklerdir.
Bu husus tek tip akademi ve akademisyen oluşturmaktan uzaklaşmayı ifade etmekte
olup YÖK tarihindeki üniversitelere en büyük yetki devridir.

8. ÜAK’dan doçentlik yeterlilik belgesi alan bir öğretim elemanının doçentlik
kadrosuna atanabilmesi için istenen asgari yabancı dil puanı barajı ne olacaktır?
Mevcut sistemde asgari 65 olan yabancı dil puan şartı, doktora için gerekli olan asgari
55 puandan aşağı olmamak kaydıyla ilgili üniversite tarafından belirlenebilecektir.
Üniversitelerimizin bir kısmı mevcut uygulamada doçentlik kadrosuna atanma için
bunun üzerinde puan aramakta idiler, bu devam edebilecektir. Bununla birlikte
üniversitelerimiz 55 puan ile de yetinebilirler. Bu konuda yetki üniversitelerin yetkili
kurullarında olacaktır.

9. Yükseköğretim kurumları dışından doçentlik başvurusunda bulunma devam
edecek midir? Edecek ise sistem bunlar için sistem nasıl işleyecektir?
Evet, bu uygulama devam edecektir. Yükseköğretim kurumları dışından Doçentlik
başvurusunda bulunanlar için doçentlik unvanının verilmesi ÜAK tarafından
gerçekleştirilecektir.

10. Doçentlik süreçlerinin bir aşamasında bulunanlar için ne düşünülmektedir?
Bu durumda olanlar için hak kaybı oluşturmayacak, kendilerinin seçimine bırakılacak
seçenekler oluşturulacaktır.

11.Mevcut sistemde eser inceleme aşamasında başarılı olup sözlü sınav aşamasında
başarısız olan doçent adaylarının durumu nasıl olacak?
Bu adaylar eser inceleme aşamasından başarılı olduğundan Doçentlik Yeterlik Belgesi
alabilecek ve doğrudan üniversitelere başvuruda bulunabileceklerdir.

12.Bu adayların isterlerse sözlü sınav aşamasına girmesi ve başarılı olması
durumunda ÜAK tarafından verilecek doçent unvanı alması mümkün olabilecek
midir?
Evet. Mümkün olabilecektir.

13. YÖK’ün doktoralı insan kaynaklarının akademi de daha şeffaf ve performans
odaklı istihdamına yönelik bir çalışması olacak mı?
YÖK bu konuda akademi ve toplumdaki hassasiyetleri de dikkate alarak bir çalışma
başlatmıştır. Konuyla ilgili olarak paydaşların da görüşlerini almaktadır. Bu çalışma
kapsamında Akademik Kariyer Platformu oluşturulmaktadır. Bu platform vasıtasıyla,
doktorasını tamamlayan mezunlar kendilerine doğru ve hızlı bir şekilde üniversite
pozisyonu bulabileceklerdir. Ayrıca bu proje özellikle yeni kurulan ve gelişmekte olan
üniversiteler ile misyon farklılaşması ve ihtisaslaşma programları kapsamındaki
üniversitelerin amaçlarına yönelik doktoralı insan kaynağı ihtiyacının karşılanması
sürecine katkıda bulunacak ve bu şekilde öğretim üyeliği istihdamı sürecinin daha şeffaf
ve performans odaklı olarak yürütülmesi mümkün olabilecektir. Kısacası doktorasını
bitirenler ile akademisyen ihtiyacı içinde olan üniversiteler şeffaf bir yöntemle bu
platformda buluşturulacaklar, doktorasını bitirenler daha hızlı bir şekilde
üniversitelerde kadroya geçeceklerdir.

14.Bu düzenleme paketinde başka yasa teklifi bulunulan konular var mıdır?
Evet, başkaca konularda da değişiklik teklifleri vardır. Bunlar;
– Son yıllarda üniversite sayısının hızla artması karşısında işlevselliği azalan
Üniversitelerarası Kurul teşkilat şemasında ÜAK’ın hiçbir yetkisini daraltmadan, daha
verimli ve hızlı çalışabilmesi için ÜAK Yönetim Kurulu oluşturulması, ÜAK’ın
doçentlik süreçlerini daha hızlandırabilmek için bazı değişiklikler,
– Doktor unvanına sahip Araştırma Görevlisi ve Uzmanların da ders verebilmesi,
– Yükseköğretim kurumlarından ayrılan öğretim üyelerinin yükseköğretim kurumlarına
geri dönebilmesi sürecinin Yükseköğretim Kurulundan uygunluk alınmadan doğrudan
üniversitelerimiz tarafından yürütülmesi,
– Tezsiz yüksek lisans ücretlerinin belirlenmesi yetkisinin Yükseköğretim Kurulundan
uygunluk alınmadan doğrudan üniversitelerimiz tarafından yürütülmesi,
– Yükseköğretim kurumlarında çalışmasına ihtiyaç duyulan sözleşmeli sanatçı öğretim
elemanlarının ilgili mevzuat dahilinde çalıştırılabilmesi sürecinin Yükseköğretim
Kurulundan uygunluk alınmadan doğrudan üniversitelerimiz tarafından yürütülmesi.

Dolayısıyla bütün bu değişiklik önerileri, akademik yükseltilmelerde daha şeffaf
ve sorunları giderici, merkeziyetçilikten daha uzak bir YÖK yönetimi,
üniversiteleri karar alma süreçlerinde daha öne çıkaran ve onların kendi
markalarını oluşturmaya ve sistemde çeşitliliğe imkan tanıyan düzenlemelerdir.

http://www.yok.gov.tr/web/guest/yrd-docentligin-kaldirilmasi-ve-docentlik-surecleri

Facebook Yorumları

İlk yorum yapan olun

Yorumunuz