Çocuk Resimleri Analizi – Aile Resmi Testi

“Aile çiz testi” 1958 yılında ilk kez kullanılmıştır. Psikanalitik verilere dayanan projektif bir resim testi tekniğidir. Projektif olması, içeride olup bitenin bir teknik vasıtasıyla dışarı yansıtılması demektir. Temel amacı çocuğun ifade edemediği iç dünyasını ve çatışmalarını açığa çıkarmaktır.

Özel bir araç, gereç ve mekana ihtiyaç duymadan kayıt ve kalem gibi bulunması kolay araçlarla resim tekniğini kullanabilmek, bu tekniği daha da cazip hale getirmektedir. Zaman konusunda da oldukça ekonomiktir.

“Aile çiz testi” çocukların ailelerine karşı tutumunu, korkularını, ihtiyaç ve olgunluk düzeylerini, stres faktörleri ve cinsiyet eğilimlerini belirlemede oldukça uygundur. Bu nedenle testin geniş kullanımı alanı mevcuttur. 

Gelin birlikte çocukların renkli dünyasını keşfedelim. Çok iyi tanıdığımızı düşündüğümüz çocuğumuzun ifade etmekte zorlandığı gerçek düşüncelerine küçük bir yolculuk yapalım. Belki de çözemediğimiz kriz anlarının anahtarı, derin bağ kurabilmenin formülü bir A4 kağıdının üzerindeki çizgilerde gizlidir.

HEDEFLER

  • Kurduğu duygusal bağların kalitesini artırmak.
  • Aile ilişkilerine nasıl baktıklarını ve bununla ilgili neler hissettiklerini görmek.
  • Ailenin belli üyeleriyle aralarında yaşanabilecek olası çatışmaları tanımlamak.
  • Çocuğun duygusal ve psikolojik olgunluğunu değerlendirmek,
  • Ailenin iletişim tarzını değerlendirmek.
  • Çocuğun ev ortamındaki endişelerini öğrenmek.

UYGULAMA

  • Çocuğa bir A4 kağıdı ve renkli kalemler verip resim yapabilmesi için uygun bir ortam yaratalım.
  • “Bana ailenin /ailemizin resmini çizer misin?” diyelim ve hatırlatmalar yapmayalım ( babanı unuttun sanırım, elleri nerede vb.) Çocuğun sorularına karşılık “sen bilirsin”, “tamamen özgürsün”, “bu senin resmin ve patron sensin” gibi cevaplar verelim.
  • Zamanı çocuk ayarlamalı ve resim yaparken uzaktan izlenmelidir. 
  • Çocuğun resim yaparken çizdiği sırayı, tepki ve davranışlarını not edelim.
  • Çocuk resmin bittiğini söyledikten sonra birkaç belirleyici soru sorup bunları da notlarımıza ekleyelim. ( Bu kim? Ne yapıyor? Bu ne? vs.)

YORUMLAMA

  1. Aile bireylerinin çiziliş sırası önemlidir. Analizi yaparken hem izleme notlarımızdan hem kağıt üzerindeki dizilişten yararlanıyoruz. İlk sırada çizdiği aile bireyi çocuğun kendisine en çok duygu beslediği kişidir. Fakat bu duygu en çok çatıştığı kişi şeklinde de olabilir.
  2. Aile bireylerinin çizildiği yerleri yani konumlarını. Birbirinin yanında, yakın temasta hatta dokunarak çizilen bireylerin iyi ilişki içinde olduklarını, tam tersi uzak çizilen bireylerin ise çocuğun zihninde  problemli ilişki yaşayan birliktelik sağlayamayan kişiler olarak algılandığını söyleyebiliriz.
  3. Sayfanın sağ tarafı yazı analizinde olduğu gibi resim analizinde de geleceği, hareketi, hedefleri, akışı, adım atmayı temsil eder. Sol tarafı aileyi, geçmişi, gelenek ve bağları, anneyi temsil eder. Kağıdın sağına kendini konumlamış olan bir çocuk için özgürleşme, adım atma, sosyalleşme ihtiyacı olduğu söylenebilir. Solda kendini çizmesi ise anne ya da babaya aşırı bağımlılıktan kaynaklanıyor olabilir. Machoover’a göre çizimleri sola yerleştirmek ben-merkezci, sağa yerleştirmek çevre-merkezli bir kişiliğin göstergesidir. Burada en sağlıklı olanı kağıdı bütün olarak algılayıp resmi merkeze yerleştirmesidir. Kağıdın bir bölümünün tamamen boş olması ve resmin kağıdın bir küçük alanına sıkışması dengede olmayan bir takım duyguları işaret ediyor olabilir.
  4. Çocuklar en önemsedikleri güçlü buldukları ya da güçlü olmasını hayal ettikleri kişi ve ya vücut bölümlerini göze çarpacak şekilde büyük çizerler. Sevilme ve fark edilme ihtiyacı olan çocukların kendilerini çok büyük çizmeleri gibi. Arkadaş zorbalığına uğramış çocukların kollarını ve omuzlarını büyük çizmeleri, ya da çok küfür eden ve bağıran bir babaya büyük ve açık bir ağız çizmeleri gibi.
  5. Kağıdın üst kısmına çizilen figürler gerçeklerden kopuk olmayı, ayaklarının yere basmaması hayal dünyasında yaşamakla ilgili özellikleri düşündürmektedir. Sadece alt kısmına çizilmesi ise içe kapanıklık, yetersizlik, depresif özellikler ile ilişkilendirilir. Burada yine kağıdın merkezini kullanmak ve kişilerin bir yer çizgisi üzerinde bulunuyor olması çocuğun en sağlıklı duygu durum halini yansıtır.
  6. Ailede olmayan birilerinin çizilmesi durumunda duygusal bir boşluktan bahsedilebilir. Aile bireylerin herhangi biri tarafından doyurulamayan psikolojik ihtiyaçlar olabilir. Kardeş çizimlerinde özellikle bu durum soru sorularak ayrıntılandırılabilir.
  7. Çocuk kendisini tek başına çiziyorsa yine aile içinde yalnız hissetmesi ya da benzeri duygulardan bahsedilebilir.
  8. Resmi değerlendirirken mutlaka yaş özellikleri göz önüne alınmalıdır. 4 yaşında bir çocuğun boyun el parmakları gibi ayrıntılı çizmesi ya da çizim boyutlarının gerçeğe yakın olması gibi teknik özellikler aranmaz.
  9. Çocuk ihmalinin yaşabileceği ya da şüphe edildiği durumlarda ise, yine yaş özellikleri dikkate alınarak resimde şaşırtan boyutlar, olmaması gereken figürler, resimde çok dikkat çeken kalın çizgilerle baskılı vurgulanmış objeler

DEĞERLENDİRME FORMU

  1. Aile üyeleri tamam mı?
  2. Aile birlikte mi (dağınık mı?)
  3. Çocuk kendisini çizmiş mi?
  4. Çocuk kendisini aile sırasına uygun çizmiş mi?
  5. Kimleri temas halinde kimleri uzak çizmiş?
  6. Çizilen bireylerin yaş özelliğine uygun olarak boyutları nasıl? (kim büyük/küçük?)
  7. Vücut bölümlerinin çizilmiş şekli ve özellikleri nasıl?

ÖRNEK AİLE RESMİ YORUMLAMA-1

Resim 9 yaşında bir kız çocuğuna ait. (gerçekçilik dönemi)

  • Resimdeki aile bireyleri soldan sağa doğru baba, kendi, kardeş ve anne şeklindedir. Aile üyeleri tam, birlikte ve yan yana çizilmişler. Bu çizim, ailenin çocuğun zihninde birliktelik içinde ve sağlıklı iletişimde olduğunu gösteriyor.
  • Aile bireylerinin boyutları yaş özelliğine uygun olarak gerçekçi çizilmiş.Kullanılan detaylar çocuğun yaşının üstünde gelişmiş yeteneklerine işaret ediyor.
  • Çocuk kendisini babasının yanında çizmiş, ailede yaşa göre bir dizilim kullanmamış. Çocuğun kendisini ailede en çok babaya yakın hissettiğini söyleyebiliriz. Babaya ilgisini ve yakınlığını çizimdeki dirsek temasında da görebiliyoruz. Babayı sakallı çizmiş (normalde sakalsız) saç ve sakal çocuklar için güç simgesidir. Babasını güçlü otorite olarak gördüğünü söyleyebiliriz.
  • Kardeşi için çizdiği kulaklar, abartılı uzun ve kafadan çıkmış gibi çizilmiş. Kardeşini ağır işiten, anlamayan ya da kendine güveni az olarak görüyor ve çok eleştirel bakıyor olabilir.
  • Anneyi temassız bir aralıkta eli havada ve göz kırpar şekilde çizmiş. Anne ile bir çatışma ve rekabetten bahsedilebilir. Annenin bir elinin havada ve gövdeden ayrı olması, diğer aile üyelerine göre daha iletişime açık olduğunu gösteriyor. Göz kıpma hareketi ise, gözlemi az yaptığı fikrinden ileri geliyor yani çocuk annesinden daha yoğun bir gözlem ve ilgi bekliyor olabilir.
  • Baba ve kardeşin kıyafetindeki düğme çizimi aslında annelerine bağımlı ve çocuksu olduklarını, kendisinin ve annesinin bağımsız ve olgun olduğunu düşündüğünün ifadesidir.   

ÖRNEK AİLE RESMİ YORUMLAMA-2

Resim 6 yaşında bir kız çocuğuna ait. (şema öncesi dönem)

  • Resimdeki aile bireyleri soldan sağa doğru baba, anne, kendi ve kardeşleri şeklindedir. Aile üyeleri tam, birlikte ve yan yana çizilmişler. En küçük kardeşin (anne henüz hamile) ailenin sırasına eklenmesi, bu konudaki heyecan ve sabırsızlığın bir sonucudur. En küçük kardeşini şimdiden ailenin bir üyesi olarak kabul ettiğinin göstergesidir.
  • Aile bireylerinin boyutları yaş özelliğinin üzerinde gerçekçi ve detaylı. Bu çocuğun gelişmiş yeteneklerini gösteriyor.
  • Çocuk kendisini annesinin yanında çizmiş, ailede yaşa göre bir dizilim kullanılmış. Çocuğun kendisini ailede en çok anneye yakın hissettiğini söyleyebiliriz. Anneyle saçların yoğun olduğunu ve temas ettiğini görüyoruz. Saç çocuklar için güç simgesidir. Annesini ve kendisini aile içindeki diğer kişilere göre daha güçlü görüyor. Güçlü olması ve annesine yardım etmesini gerektiği hissediyor olabilir. 
  • En küçük kardeşin kolları diğerlerine göre açık, aslında doğmak üzere olan kardeşin ailenin diğer üyelerinden daha işletişimsel olmasını hayal ediyor. Belki diğerlerinin iletişime kapalı olduğunu hissediyor olabilir.
  • Sayfanın sağ tarafı kurduğu hayaller ve gelecekle ilgilidir, sağ üstteki güneş ve sağ alttaki park çocuğun sıcak bir yaz günde parka gidiyor olduğunu hayal ettiğini gösteriyor. Oldukça mutlu ve pozitif bir çocuk olduğunu gülen yüzlerden de anlayabiliyoruz. (karantina günlerinde çizilmiş bir resimdir.)
  • Babanın gözlerinin farklı yöne (sola) doğru bakıyor olması, ilgisinin farklı bir konuda olduğunun gözlenmesi ve belki ilgi ihtiyacının bir sonucu olabilir.(Babanın uzun saatler çalısması ya da ilginin yeni doğacak kardeşte olması durumu üzerinde durulabilir) Gözler tüm aile üyelerinde oldukça büyük ve kirpikler belirgin çizilmiş.Bu durum çocuğun ilişki kurma ihtiyacının yüksek olmasıyla ilgilidir. Kirpik aileyi zorlayan durumlar olduğunu düşünmesinin bir sonucu olabilir.
  • Anne ve baba arasına çiçek çizmesi anne ve baba arasındaki ilişkinin daha yakın olmasını arzulaması ile ilgilidir.

Mutlu resimler…

Facebook Yorumları

İlk yorum yapan olun

Yorumunuz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.