En Güçlü Öğretmen “Hata”

Günümüz eğitim sürecinde öğretmenin rolü eğitim ortamında bilgiyi aktaran uzman kişiden bireyin öğrenme sürecine rehberlik eden ve bireye öğrenmeyi öğreten uzman kişiye evrilmişken öğrenme sürecinde “hata” yapmanın gerekliliği uzmanlar tarafından hassasiyet ile üzerinde durulan konulardan biridir. 21. yüzyılın bireylerden beklediği en önemli özelliklerden biri de “problem çözme becerisi” olduğu için, hatalar bu becerinin gelişmesine gözle görülür katkı sağlamaktadır. Bilgiye ulaşmanın son derece kolay olduğu bu dönemde bireylerin “başarısızlık” ve “hata yapma” olgusunu gerekli duygusal olgunluk ile karşılayarak yapıcı çözümler üretebilmesi ezber bilgi edinmesinden çok daha önemli hale gelmiştir.

Öğrenme sürecinde desteklenmesi gereken “hata yapma” olgusunun cezalandırıcı bir tutum ile karşılık görmesi bireyde öğrenme motivasyonunun ve öğrenme ortamına etkin katılımının azalmasına neden olmaktadır. Bireyin yaptığı her hataya baş edilmesi gereken bir problem ya da giderilmesi gereken bir eksiklik olarak bakmak yerine öğrenme sürecinde farklı deneyimler elde etme fırsatı olarak bakmak, bireylerin hatalarını derinlemesine incelemesini ve benzer durumlara yeni çözümler üretmesini sağlayacaktır. Bu yaklaşım bireyin analitik düşünme becerisini destekleyerek edindiği bilgiyi kısa süreli hafızadan uzun süreli hafıza geçirmesini de kolaylaştıracaktır.

Yaptığı hatalardan doğru sonuca ulaşabilen bireylerde başarı kavramı içselleştirilecek bu da içsel motivasyonu ve özgüveni destekleyecektir. Dışsal motivasyonu destekleyen uyaranların kullanıldığı bir eğitim ortamında bireylerin çaba gösterme ihtiyacı kısa ömürlü olacaktır oysa sabrın değer ve önemini kavrayan bireyler yeteneklerini geliştirme konusunda daha hevesli ve kararlı hale gelmektedir ki bu davranış ancak geleneksel öğretim yöntemlerinden uzaklaşarak pekiştirilebilir. Deneme yanılma yöntemi ile öğrenilen bilgi öğrencide bilgiye kendi başına ulaşma hissini arttırmakta bu da hata yapma kaygısını azaltarak yaratıcılığının gelişmesine destek olmaktadır.

Hata, öğrenme sürecindeki engel ve eksikleri görmek adına önemli bir veridir. Bireyin öğrendiği konunun gerekliliğini içselleştirip içselleştirmediği ve öğrendiği bilgiyi günlük hayatına ve farklı durumlara ne kadar entegre edebildiği yaptığı hataların sıklığından somut olarak gözlemlenebilir.  Öğretmenin bu süreçte hataları eksiklikten öte öğrencinin bireysel gelişiminin bir parçası olarak görmesi, eğitim ortamı ile öğretme yöntem ve tekniklerini zenginleştirmesi adına son derece önemlidir zira sadece soru cevap ya da çoktan seçmeli ölçme değerlendirme yöntemlerinin kullanıldığı eğitim ortamları ezber bilgiden fazlasını üretmeyecektir. Öğrencilerin hata yapmasına fırsat tanıyan, süreç odaklı çeşitli ölçme değerlendirme tekniklerini kullanan öğretmenlerin öğrencilerinin gelişim hız ve seviyesini gözlemlemesi çok daha kolay olacak ve eğitim ortamı yeni neslin ihtiyaçlarına uygun biçimde esnek ve eğlenceli hale gelecektir.

Hangi yaş grubu olursa olsun tüm öğrencilerin hata yaptıklarında kendilerini kötü hissetmeyecekleri güvenli bir ortama ihtiyaçları vardır ki bu olumsuz eleştiriden ve yargılamadan uzak pozitif atmosferi yaratmada öğretmenin rolü çok büyüktür. Öğrencilerin doğruyu keşfetmeleri için, hata yaptıklarında performanslarını olumsuz şekilde değerlendirmeyecek eğitimcilere ihtiyaçları vardır.  Öğrencilerine hata yapma esnekliği tanıyan ve yeterli güven ortamını sağlayan öğretmenler, öğrencilerinde sadece bilişsel değil pek çok duyuşsal becerinin de aynı anda ve aynı hızla geliştiğini gözlemleyecektir.

Öğrenme sürecinde “geri bildirim” kavramının da göz ardı edilmemesi gerekmektedir. Öğrenmenin her basamağında öğretmenin öğrencilerine geri bildirim vermesi son derece önemli ve gereklidir. Bu noktada önemli olan öğrencinin yaşına uygun iletişim dilini kullanmaktır. Doğru iletişim dilini kullanan öğretmenin geri bildirimleri, öğrencinin hata yapmaktan korkması pekiştirmek yerine hatasını erken fark etmesini ve doğru bilgiye ulaşmak için yeni yöntemler denemesini sağlayacaktır. Unutulmamalıdır ki öğrenme sürecinin ileriki basamaklarında fark edilen öğrenme eksikliklerinin telafi edilmesi de bir hayli zor olacak ve uzun zaman alacaktır. Ayrıca öğretmenin geri bildirim verirken öğrencinin sadece hatasını değil hatasının kaynağını da söylemesi gerekmektedir. Öğrenme sürecinde bazı hatalar dikkatsizlik, bazı hatalar yanlış anlama, bazı hatalar ise sistematik kaynaklıdır. Hatasını nedeni ile öğrenen öğrencinin aynı hataları tekrarlama riski çok daha az olacaktır.

21. yüzyılda eğitim genç ve dinamik zihinlere yüklenmiş ezber bilgi olmaktan çıkmış, bilginin gerçek hayatta kullanılma sanatına dönüştürüldüğü bir sürece haline gelmiştir. Bu sürecin mimarları öğretmenler çok daha anlamlı ve değerli sorumluluklara sahiptir. Öğrencilerini çağın gereksinimlerine uygun yetiştirmenin tadına varmış öğretmenlerin toplumda bıraktıkları izler çok daha kalıcı olacaktır.

Facebook Yorumları

İlk yorum yapan olun

Yorumunuz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.