1. Anasayfa
  2. İyi Örnekler

Finlandiya Eğitim Modelinde Öğrenme Ortamının Önemi

Finlandiya Eğitim Modelinde Öğrenme Ortamının Önemi
0

Öğrenmenin gerçekleşmesi insanın duyu organları vasıtasıyla olur. İnsanlar görerek, duyarak, dokunarak, koklayarak, hissederek, yaşayarak ve yaparak öğrenir. Öğrenme ortamının öğrenme üzerindeki etkisi çok önemlidir. Yalnızca sözlü anlatım ile tek düze bir öğretim tekniğinin başarılı olma şansı oldukça azdır.

Okulun bulunduğu coğrafyanın şartları öğrenme üzerinde doğrudan bir etkiye sahiptir. İklim şartları, topografik özellikler ve bitki örtüsü çocukların yaşayarak öğrenmesini netice verir. Örneğin çölde yaşayan bir çocuk doğal ortamda kar ve buzla karşılaşmadığı için doğa sporları denildiğinde kış sporlarını aklına getiremez. Böylece yetiştiği doğal ortamda kış sporları ile ilgili deneyim yaşama şansını da bulamaz. Benzer biçimde deniz kenarında yaşamayan bir çocuk da deniz sporları konusunda deneyim yaşayamaz. Demek ki doğal çevrenin kendisi öğrenme üzerinde doğrudan bir etkiye sahiptir.

Örneğin Finlandiya’da yaşayan çocuklar orman, deniz, göl, kar ve buz gibi farklı öğrenme fırsatları ile kolaylıkla karşılaşmaktadır. Bu ortamlarda su sporlarını, kayak, buz hokeyi, paten gibi kış sporlarını yapmak için fırsat bulmaktadırlar. Finlandiya’da okullar coğrafi şartların bir gereği olarak orman, deniz, göl kenarlarında kurulmaktadır. Kış şartlarının neredeyse yılın yarısına yakın bir zamanda hâkim olması nedeniyle kar ve buz gibi kış sporları için vazgeçilmez unsurların bol miktarda bulunduğu bir ortamdaki okullarda eğitim görmektedirler. Ormanların arasındaki oyun alanları, bisiklet parkurları sayesinde bol bol oyun oynama fırsatı bulmaktadırlar.

Finlandiya’daki okulların bahçelerinde bol miktarlarda oyun alanı bulunmaktadır. Çocuklar okul bahçesinde doyasıya oyun oymama fırsatı bulmaktadır. ABD okullarında bir günlük teneffüs süresi 25dakika, Türkiye’deki okullarda bir günlük teneffüs saati 45 dakika iken Finlandiya’daki okullarda bu süre 75 dakikadır. Yani çocukların oyun oynayarak öğrenmesi ve rahatlamaları bir eğitim ve öğretim tekniği olarak kabul edilmiştir.

Okulların yer aldığı eğitim alanlarının hemen yakınlarında bol miktarda spor sahası, bisiklet parkuru, engelli bisiklet parkuru, buz hokeyi ve buz pateni sahası, park ve oyun alanları, kano ve sörf gibi su sporu yapma imkanlarının olması çocukların spor etkinlikleri ile meşgul olarak eğlenmesinin ve zevk alarak öğrenmelerinin önünü açmaktadır. Çocuklar dışarda gezerken bisikletlerine kaskları ile bindikleri gibi çantalarında ıslandıkları zaman değiştirmek üzere yedek kıyafetlerini bulundurmaları her an etkinliğe ve spora hazır olmaları mantalitesinden kaynaklanmaktadır.

Okullarda uzun teneffüslerde dış ortam sıcaklığı -20c dereceden daha yüksek ise çocukların dışarı çıkması mecbur tutulmaktadır. Dışarıda oynayan ve terleyen ya da ıslanan çocuklar okula girdiklerinde montlarını çamaşır kurutma odalarında kendileri kurutmaktadır. Böylece kendi işlerini kendileri görerek temel yaşam becerilerini yaşayarak kazanmaktadırlar.

Finlandiya’daki okulların mimari özellikleri de çocuklar için zengin bir öğrenme ortamı sunmaktadır. Yukarıda bahsettiğim gibi okul bahçesinin zengin bir oyun ve eğlence alanı olmasının yanında okulun iç mimarisi de çocuklara öğrenme kolaylığı sağlamaktadır. Okulların spor salonlarının yanı sıra fuaye alanları, yemekhane gibi ortak kullanım alanları çocukların birden çok etkinliği yapabilmelerine ve ergonomik tasarımının yanında ışıklandırma sistemi ve çekici renkleri ile çocukların ortam içerisinde sıkılmadan kalmaları sonucunu vermektedir. Sınıfların sıra dışı tasarımı sayesinde çocuklar birçok farklı etkinliği sınıfta kolaylıkla yapma imkanına erişmektedirler.

Finlandiya okul modelinde spor ve etkinlik merkezli öğrenme temel olarak kabul edildiği için okulun iç mekanlarında spor yapma imkanları da sunulmuştur. Örneğin duvarın kenarında bulunan bir barfiks aleti ile oradan geçen çocuklar ve gençler anlık olarak spor yapma imkanına kavuşmaktadır. Okul bahçesindeki oyun alanlarının kullanımı konusunda çocuklar arasında bir tartışma çıkmaması için çocukların önceden nöbetçi öğretmene isimlerini yazdırmaları gerekmektedir. Böylece nöbetçi öğretmen okul bahçesinde organizasyon ve düzeni sağlayan bir rol oynamaktadır. Tecrübeli nöbetçi öğretmenler yeşil renkte bir nöbet yeleği giyerken stajyer öğretmenler turuncu renk yelek giyerek çocuklar tarafından kolaylıkla seçilebilmektedir.

Finlandiya okullarının kat sayısı, ortak alanların genişliği, merdivenlerin tasarımı, ışık ve ısıtma sistemi özel olarak tasarlanmaktadır. Okullar çocukları cezbedici olarak yapılmakta ve öğrenmeyi tetikleyen bir etki oluşturmaktadır. Yemek yerken lokantanın manzarası, masaların düzeni ve temizliği, ortamın kokusu ve ışık sistemi müşterinin iştihasının açtığı gibi Finlandiya okulları da çocukların öğrenme iştihasını açmaktadır.

Finlandiya’da okulu destekleyici öğrenme ortamlarına ilave olarak belediye tarafından sunulan kütüphaneler de okul gibi eğitimi ve öğretimi destekleyici bir rol oynamaktadır. Ücretsiz olan kütüphanelerde kitap okumanın yanı sıra oyun alanları, eğlence merkezleri, beslenme alanları, stüdyolar, etkinlik alanları, dikiş makinaları, ütüler, üç boyutlu yazıcılar, bilgisayarlar vatandaşın kullanımı için ücretsiz olarak sunulmaktadır. Örneğin Helsinki’nin merkezinde bulunan Ohi kütüphanesi gemi şeklindeki ödüllü tasarımı ile güzel bir etkinlik alanıdır.

Duvarsız okulların yapıldığı ve doğal ortam ile çocuklar arasında hiçbir engelin olmadığı eğitim sistemlerinin uygulandığı bir Dünya’da yaşıyoruz. Fakat asıl duvarsız eğitim zihinlerdeki ve gönüllerdeki duvarları kaldırmaktır. Okulların hapishane gibi değil de oyun ve eğlence merkezi gibi olduğu bir yerde öğrenme zevkli ve iştah açıcı bir hale gelir. Ülkemiz de de okul tasarımlarının çocukların öğrenmesini zevkli ve eğlenceli hale getirmesi için yeni okul tasarımları yapılmalıdır. Devlet okulları ya da özel okulların hapishane gibi tasarlanarak tek düze bir şekilde yapılmasından vazgeçilmelidir.

Kuş sesleri, müzik sesleri, güzel manzaralar, oyun ve eğlence imkânı, ışık ve ısıtma sistemlerinin ergonomik olarak tasarlandığı okullar yapmalıyız. Çocuklarımızı geleceğe hazırlarken öğrenmeye olan istek ve iştiyaklarını artırmalıyız. Okulları tasarlarken mimarların yarıştığı tasarımlar yapılmalı ve en güzel tasarımlar seçilerek yeni okullar yapılmalıdır. Mimarlar ile pedagoglar birlikte çalışarak özgün okul mimarileri geliştirmelidir. Finlandiya gibi eğitimde dünyanın bir numarası olan ve dünyanın en iyi okul mimarisini yapan ülkelerdeki okulların mimari projeleri örnek alınmalıdır. Okul başarısının yakalanmasında öğretmen, müfredat, ailenin ilgisi ve eğitim sistemi elbette çok önemlidir. Bunun tamamlayıcı unsurlarından en önemlisi de okul mimarisidir.

Devlet Planlama Teşkilatı, Mimarlar ve Mühendisler odaları Millî Eğitim Bakanlığı ile iş birliği yapmalıdır. Özel öğretim kurumları ödüllü okul mimarisi projelerini seçmelidir. Apartman ve fabrikadan bozma binaların okula dönüştürülmesine izin verilmemelidir.

Dr. Nadir Çomak

Facebook Yorumları

1966 yılında Eskişehir’de dünyaya gelen Nadir Çomak, Atatürk üniversitesinde coğrafya (1988) ve sosyoloji (2021) bölümlerini bitirdi. Coğrafya eğitimi alanında Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsünde yüksek lisans eğitimini (1993), Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsünde doktora eğitimini (1998) tamamladı. Üsküdar Üniversitesinde Aile Danışmanlığı sertifika programını (2020) bitirdi. İstanbul üniversitesinde çocuk gelişimi bölümünde 3. Lisans eğitimini ve Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Okul Öncesi Eğitimi Bölümünde 2. Doktora eğitimini sürdürüyor. Millî Eğitim Bakanlığına bağlı eğitim kurumlarında öğretmen, yönetici, editör, proje koordinatörü, kitap inceleme uzmanı olarak çalıştı. Farklı üniversitelerde araştırma görevlisi, öğretim üyesi ve daire başkanlığı ve yerel yönetimlerde yöneticilik görevlerinde bulundu. Özel yayınevlerinde yazarlık ve editörlük görevlerinde bulundu. Yurt genelindeki birçok resmi ve özel kurumda eğitim seminerleri verdi ve arama konferansı moderatörlüğü yaptı. Coğrafya eğitimi, okul öncesi eğitimi ve aile eğitimi, öğretmen eğitimi ve kişisel gelişim alanında yayınlanmış kitapları ve makaleleri ve sempozyum bildirileri bulunan Çomak evli ve dört çocuk babasıdır. Yayınlanmış Kitapları: Evimizdeki Elmaslar, Öğrenen Aile, İklim Oluşturan Öğretmen, Mazeret Yok (Gülhane Yayınları), Üstün Yetenekliler Kulübü (Foliant Yayınevi). Verdiği Seminerler:İklim Oluşturan öğrenen Lider Öğretmen, "Mazeret Yok": Sen de Başarabilirsin, Kendini Keşfet ve Kariyerini Planla, Öğrenen Mutlu Aile Olmak

Yazarın Profili
İlginizi Çekebilir

Yorumunuz

Bu site, istenmeyenleri azaltmak için Akismet kullanıyor. Yorum verilerinizin nasıl işlendiği hakkında daha fazla bilgi edinin.