Çocukların Kişilik Gelişimi, Nasıl Desteklenmelidir?

Çocuklarda şahsiyet ve kişilik gelişiminde anne baba tutumları çok önemlidir. Anne babaların tutumuna göre çocukların kişilik özellikleri oluşmaya başlamaktadır.

Çocukların kendine dair algıları da anne baba tutumları ile oluşmaktadır. Anne baba çocuklarına değer verip güvenmişse çocuk da kendine güvenmeyi öğrenmektedir. Anne baba çocuğuna güvenmeyip onun kararlarına müdahale edip baskıcı bir tutum izlemişse çocuk da kendini değersiz ve önemsiz hissetmeye başlamaktadır. Bunun da sonucu çocukların kendini saklayan, güvensiz ve çekingen bir çocuk olmasına neden olmaktadır.

Aslında her anne baba, çocuğunun kendine güvenen, başarılı ve girişken olmasını arzu etmektedir. Fakat bunu sadece istemek yeterli olmamaktadır. Çünkü birçok anne baba çocuklarının kendine güvenen başarılı ve girişken olmasını isterken onlara karşı tutumlarında ise böyle davranmamaktadırlar. Yani çocuklarının kendine güvenip özgüvenli olmasını isterken aynı zamanda kendilerine karşı itaat edip her denilene uymasını istemektedirler. Böyle olunca çocuklarda bir ikilem ve çatışma oluşmakta ve daha çok sözlerden değil kendilerine nasıl davranıldığından daha çok etkilenmektedirler. Çünkü sözler bir kulaktan girip diğer kulaktan çıkarken davranışlar daha kalıcı ve etkili olmaktadır. Örneğin; bazı anneler, çocuklarının dışarı çıkarken her giydiğine karışıp müdahale etmek isterler. “Oğlum bu yakışmadı, ötekini giy” veya “dışarı soğuk, o kazağı değil bu kazağı giy” gibi müdahaleler sürekli oluyorsa bu sefer çocuk her seferinde bu konularda birilerine danışma ihtiyacı hissetmeye başlıyor. Elbette bu tür hatırlatmalar bazen gerekebilir fakat ne giyeceğine değil de dışarıdaki havaya dair bilgi verip ne giyeceğine kendinin karar vermesini ve ona seçenekler sunarak karar verme becerisinin gelişmesine destek olunabilir.

Karar verme becerisi gelişmiş ve aldığı kararların neticesini yaşayıp öğrenmiş çocukların şahsiyet gelişimi daha yeterli olmaktadır. Çünkü ne giyeceğine, neyi ne kadar yiyeceğine kadar birçok konuda kendi seçimlerini yapmış çocukların bireyselleşmesi daha sağlıklı olmaktadır. Buradaki bireyselleşmeden kastımız bencillik değil kendine güven duygusudur. Basit, sıradan ve gün içinde önemsiz zannettiğimiz birçok konuda çocukların karar vermesine fırsat verip sonuçları ile yüzleşmelerine zaman tanımak gerekir. Çünkü attıkları adımların ve aldıkları kararların neticeleri ile yüzleşmeleri daha çok öğretici ve geliştirici olmaktadır. Tabii ki zararlı ve telafisi güç konularda kararlarına destek olmak gerekir. Örneğin; zararlı alışkanlıklar veya gece dışarıda zaman geçirmek gibi konularda anne babalar çocukları frenlemelidir. Çünkü çocuklar ve ergenler kendilerini frenleyecek, yönlendirecek güçlü bir anne baba profiline de ihtiyaç duyarlar.

Bu konuda yapılan yaygın bir hata da çocuklara güven kazandıracağız diye yaş ve gelişimlerinin çok üzerinde kararlar almalarına teşvik etmektir. Bu son derece sakıncalıdır. Çünkü bu çocuklarda bencillik, benmerkezcilik ve abartılmış benlik algısı oluşmaktadır. Bu sefer bu çocuklar çok aşırı uç davranışlara girişebilmekte ve zarar görmektedirler. Bu nedenle anne babalar çocuklarının yaş, gelişim ve ihtiyaçlarına göre bir tutum izlemelidir. Mesela; bütün bir aile 5 yaşlarındaki küçük sevimli çocuklarının isteklerine göre yaşamaya başlarsa bu doğru bir tutum olmayacaktır. Çünkü o çocukta bencillik ve abartılmış bir öz güven patlaması oluşacak ve zararını bütün aile yaşayabilir.

Bu bilgiler ışığında baktığımızda çocukların gün içindeki seçimleri ve kararlarına, yaşlarına göre özgürlük tanımak ve sonuçlarını yaşamalarına fırsat verilmesi onların kişilik gelişimini desteklemektedir. Fakat yaşlarının üzerindeki kararlarında ise onları yalnız bırakmamalıdır.

Facebook Yorumları
Kerim CANDAN
Kerim CANDAN hakkında 60 makale
İlk, orta ve üniversite öğrenimini Konya’da tamamladı. 2002 yılında Selçuk Üniversitesi, Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bölümünden mezun oldu. Sırasıyla Beyşehir Bahçelievler Kasapoğlu İlköğretim Okulu ve Bozkır Lisesinde Psikolojik danışman ve Rehberlik Öğretmeni olarak görev yaptı. Vatani görevini 2005 yılında Siirt 3 üncü Komando Tugayı Rehberlik Danışma Merkezinde Sağlık Teğmen olarak tamamladı. Halen, Meram Rehberlik Araştırma Merkezinde Özel Eğitim Bölümünde görev yapmaktadır. Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Bölümü Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalında yüksek lisans tez çalışmasını tamamlamıştır. Çocuk gelişim ve zeka testleri uygulayıcı eğitimi, aile eğitimi gibi seminer ve kurslara katılmıştır. Konya İl Emniyet Müdürlüğünün “Toplum ve Güvenlik Güçlerinin iletişimi” temalı AB projesinde görev almış ve çeşitli Avrupa Ülkelerine proje ve çalışma ziyaretlerinde bulunmuştur. Evli ve 4 çocuk babası olan Candan, ilk olarak Bozkır Postası gazetesinde yazarlığa başlamış olup, sonrasında da, Konya Hâkimiyet Gazetesinde, aile, toplum, eğitim ve çocuk psikolojisi üzerine pazartesi günleri köşe yazıları yazmaktadır. “EBEVEYN NOTLARI” ve "KENDİME RAĞMEN BEN" adlı yayınlanmış kitapları bulunmaktadır.

İlk yorum yapan olun

Yorumunuz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.